BYCIE TERRORYSTĄ

Faza „bycia” terrorystą to krystalizacja tego, co dzieje się z jednostką, która coraz bardziej angażuje się w terroryzm i dochodzi do udziału w zdarzeniach terrorystycznych. Wcześniej określiliśmy konkretne czynniki związane z incydentem terrorystycznym, ważne dla zrozumienia, co wpływa na aktywnego terrorystę. Najważniejsze czynniki związane z tym procesem obejmują:

• szybkie nabycie umiejętności,
• dopasowanie się do roli,
• nauczenie się specjalnego języka,
• zwiększoną akceptację i przyjęcie roli (i towarzyszącą jej integrację osobistych fantazji),
• zwiększone poczucie kontroli i osobistego sprawstwa,
• posłużenie się zaangażowaniem jako nagrodą i obietnicą uzyskania pewnego statusu.

Podobnie jak w przypadku fazy „stawania się”, większe zaangażowanie w terroryzm to racjonalny, świadomy i wymagający wysiłku proces.
Proces ten skłania jednostkę do pozostania terrorystą. Jego natura jest specyficzna dla tej fazy i niekoniecznie ma związek z powodami, dla których ludzie angażują się w działalność terrorystyczną lub wycofują się z niej. Olbrzymią rolę odgrywają procesy społeczne i grupowe, które niezwykle silnie podtrzymują wolę przynależności do grupy terrorystycznej w tym:

• ukryte i jawne dostosowanie się,
• uległość i posłuszeństwo.

Grupy terrorystyczne nie tolerują różnic w poglądach, w rezultacie czego środowisko grupowe staje się często „duszne”. Jednak dla indywidualnego terrorysty udział w działaniach terrorystycznych najsilniej kształtuje zwiększenie inwestycji o charakterze psychologicznym lub też proces stawania się bardziej oddanym członkiem grupy.
Jeśli mamy kontynuować próbę rozwinięcia metafory oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem wspomnianej w rozdziale 4, procesy pojawiające się w tej fazie u indywidualnego terrorysty mogą być także rozpoznane jako potencjalnie niebezpieczne momenty „procesu”. Dla indywidualnego terrorysty mogą one obejmować:

1. pracę nad nabyciem umiejętności władania „specjalnym” językiem wewnętrznym, osadzonym w kontekście społecznym i politycznym, w którym pojawia się przemoc, używanym do:
   • wyjaśnienia,
   • racjonalizacji,
2. w rezultacie nabycia „specjalnego języka”, poczucie większej mocy, kontroli i defensywności,
3. w efekcie zwiększonego uczestnictwa w incydentach terrorystycznych, rozwijające się poczucie uczestnictwa w zachowaniach obarczonych ryzykiem,
4. prawdopodobnie poczucie pracy nad swoim rozwojem i realizacją osobistych fantazji,
5. w związku z realizacją pewnego aktu terrorystycznego, obniżenie zahamowań związanych z ekspresją zachowań z użyciem przemocy (przy czym obecność grupy jest główną zmienną kontrolującą te zachowania),
6. jako ogólną konsekwencję zwiększonego zaangażowania, a szczególnie uczestnictwa w działalności terrorystycznej, zwiększenie bardzo skoncentrowanej, celowej (tj. związanej z terroryzmem) aktywności społecznej, i w rezultacie tego,
7. ogólne zmniejszenie nieskoncentrowanej, niecelowej (tj. niezwiązanej z terroryzmem) aktywności społecznej.

Zobaczyliśmy w poprzednim rozdziale, że powody, dla których ludzie stają się terrorystami, są zwykle złożone, trudne do identyfikacji (ponieważ na różne osoby mają wpływ różne czynniki) i dość rozproszone. Towarzyszące temu pytania dotyczące przyczyn, dla których ludzie stają się terrorystami, pozostają często bez sensownej lub kompletnej odpowiedzi. Jednak problemy, które wiążą się z pojawieniem się incydentów terrorystycznych są mniejsze, łatwiejsze do identyfikacji i przewidywalne. Wiążą się przede wszystkim z:

• elementami bezpośredniego kontekstu, z którym ma do czynienia jednostka (np. zmiennymi związanymi z otoczeniem),
• okazjami do podjęcia pewnych działań,
• kontekstem politycznym,
• związkami przywódczymi itd.

Kluczowym twierdzeniem, które można na tej podstawie sformułować, jest to, że niektóre elementy zdarzeń terrorystycznych można uznawać za pozostające pod kontrolą sił bezpieczeństwa, podczas gdy kwestie „stawania się” terrorystą jej nie podlegają. Te ostatnie są wynikiem pewnej odległej przeszłości, wiążą się z pochodzeniem jednostki, jej osobistymi doświadczeniami i percepcjami, i są o wiele bardziej odporne na jakąkolwiek zmianę.

Zobaczyliśmy także w tym rozdziale, że możemy ustalić wiele czynników podtrzymujących zaangażowanie jednostki w działania terrorystyczne. Możemy o nich myśleć w kategoriach „zarządzania ryzykiem”, ponieważ mogą one wskazać możliwe punkty niebezpieczne dla jednostki, która wyszła poza początkową fazę rozpoczęcia zaangażowania. Identyfikacja potencjalnych niebezpieczeństw niekoniecznie grożących jednostce oznacza możliwość i wskazanie sposobów zmniejszenia tego niebezpieczeństwa, ale koncentracja na tych czynnikach w konkretnych kontekstach może przedstawiać praktyczne korzyści. Przyjrzenie się niektórym z tych czynników, np. pod kątem planowania wywiadu, może nam pomóc w lepszym rozumieniu konkretnych osób. Nie jest to nowe dla psychologii sądowej (w kontekście np. przestępców seksualnych), w której szeroko analizowane są różne rodzaje zagrożeń. Jednakże w kontekście zaangażowania i uczestnictwa w działalności terrorystycznej jest to ciągle obszar bliżej niezbadany.